रासायनिक अभिक्रिया भाग 1.1

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

What's App Group Join Now

रासायनिक अभिक्रिया आपणास यावी असे वाटत असेल तर यासाठी फार पूर्वतयारी करावी लागते.

 प्रथम आपणास 

मूलद्रव्य, 

मूलद्रव्यांच्या संज्ञा, 

मूलद्रव्यांचे अणुअंक,

 त्यांचे  मुलक (इयत्ता नववी, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान पान नंबर 56.) या गोष्टीचा संपूर्ण अभ्यास हवा.

 मुलकांचा वापर करून रेणुसूत्र तयार करता आले पाहिजे. 

याचबरोबर रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार म्हणजेच 

1. संयोग अभिक्रिया, 
2. अपघटन अभिक्रिया,
3.  विस्थापन अभिक्रिया, 
4. दुहेरी विस्थापन अभिक्रिया, 
5. उष्मादायी अभिक्रिया, 
6. उष्माग्राही अभिक्रिया 

*⧋────⧋*

रासायनिक अभिक्रिया लवकर समजल्या पाहिजेत.

त्यासाठी काही नियम 

1. अभिक्रिया कारके डाव्या बाजूस तर उत्पादिते उजव्या बाजूस लिहावीत. 
2. दोन किंवा दोन पेक्षा अधिक अभिक्रिया कारके व उत्पादित्तामध्ये + चिन्ह लिहावे. 
3. अभिक्रिया कारकाकडून उत्पादितांकडे जाणारा बाण दर्शवावा.
4. अभिक्रिया कारके व उत्पादित यांच्या भौतिक अवस्था लिहाव्यात. 
5. अभिक्रियाकारके व उत्पादितांतील अणूंची संख्या ही समान असावी.

निव्वळ सरावाने हा भाग येतो त्यामुळे आपणास यात प्रभुत्व हवे असेल तर हात धुवून रासायनिक अभिक्रियेच्या मागे लागावे लागेल.

❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅

कोपर सल्फेटच्या जलीय द्रावणात जस्ताची भुकटी टाकली.

CuSO_{4 (aq)} + Zn (S)  ------>   ZnSO₄ (aq) + Cu (s)

   कोपर सल्फेटच्या निळसर जलीय द्रावणात जस्ताची भुकटी टाकली असतात रंगहीन झिंक सल्फेट तयार होते व तांबे विस्थापित होते.

~●●○○○○●●~

• कॅल्शियम कार्बोनेट ला उष्णता दिली. 

                 CaCO₃ (s)   -------->  CaO(s) + CO₂ (g)

कॅल्शियम कार्बोनेट ला 1000 °C पर्यंत उष्णता दिली असता कॅल्शियम ऑक्साईड तयार होऊन कार्बन डाय-ऑक्साइड वायू मुक्त होतो.

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

• वनस्पती तेलातून हायड्रोजन वायू प्रवाहित केला.

वनस्पती तेल  (l) + H₂  (g) ------> वनस्पती तुप  (s)

वनस्पती तेलाची 60 °C तापमानाला निकेल उत्प्रेरकाच्या सानिध्यात हायड्रोजन वायू बरोबर अभिक्रिया होऊन वनस्पती तूप तयार होते.

-~●●○○○○●●~

• तांब्याची संहत नायट्रिक आम्लाबरोबर अभिक्रिया केली असता 

 Cu(s) + 4 HNO₃ (aq)  ------> Cu(NO₃)₂ (aq)  +  2 NO₂ (g) + 2H₂O(l)

तांब्याची संहत नायट्रिक आम्लाबरोबर अभिक्रिया केली असता कॉपर नायट्रेट तयार होऊन  तांबूस रंगाचा विषारी नायट्रोजन डायऑक्साइड वायू तयार होत

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

• तांब्याची विरल नायट्रिक आम्लाबरोबर अभिक्रिया केली असता

 3Cu(s) + 8HNO₃ (aq)  ------>  3Cu(NO₃)₂ (aq)  + 2NO(g) +  4H₂O (l)

तांब्याची विरल नायट्रिक आम्लाबरोबर अभिक्रिया केली असता कॉपर नायट्रेट तयार होऊन नायट्रिक ऑक्साइड वायूतयार होतो.

~●●○○○○●●~

• जलीय सिल्वर नायट्रेटची जलीय सोडियम क्लोराइड बरोबर अभिक्रिया केली असता. 

AgNO₃ (aq)+ NaCl(aq) -----> AgCl + NaNO₃ (aq)

जलीय सिल्वर नायट्रेटची जलीय सोडियम क्लोराइड बरोबर अभिक्रिया केली असता सिल्वर क्लोराइड चा पांढऱ्या रंगाचा अवक्षेप तयार होतो व जलीय सोडियम नायट्रेट तयार होते.

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

• सोडियम हायड्रॉक्साइड ची सल्फ्युरिक आम्लाबरोबर अभिक्रिया केली असता. 

2 NaOH + H₂SO₄ --à Na₂SO ₄ + 2 H₂O

सोडियम हायड्रॉक्साइड ची सल्फ्युरिक आम्लाबरोबर अभिक्रिया केली असता. 

सोडियम सल्फेट तयार होते.

~●●○○○○●●~

• नायट्रोजन वायूची हायड्रोजन वायू बरोबर अभिक्रिया केली असता.

N₂ (g) + H₂ (g ) --à NH₃ (g)

नायट्रोजन वायूची हायड्रोजन वायू बरोबर अभिक्रिया केली असता अमोनिया वायू तयार होतो.

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

• सल्फर डाय ऑक्साईड वायूची हायड्रोजन सल्फाइड वायू बरोबर अभिक्रिया केली असता. 

SO₂ + 2H₂S ---à 3S + 2H₂O 

सल्फर डाय ऑक्साईड वायूची हायड्रोजन सल्फाइड वायू बरोबर अभिक्रिया केली असता पाणी व गंधक तयार होते.

~●●○○○○●●~

• चांदीची हायड्रोक्लोरिक मला बरोबर अभिक्रिया केली असता. 

2Ag + 2HCl ----- > 2AgCl + H₂

चांदीची हायड्रोक्लोरिक मला बरोबर अभिक्रिया केली असता सिल्वर क्लोराइड तयार होऊन हायड्रोजन वायू मुक्त होतो.

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

• अमोनिया वायू व हायड्रोजन क्लोराइड वायू यांच्या अभिक्रिया केली 

NH₃ (g)+ HCl (g) ----- > NH₄ Cl(s).

अमोनिया वायू व हायड्रोजन क्लोराइड वायू यांच्या अभिक्रिया केली असता पांढऱ्या रंगाचा अमोनियम क्लोराइड हा क्षार तयार होतो. 

~●●○○○○●●~

• चुनकळी म्हणजेच कॅल्शियम ऑक्साईड व पाणी यांच्यात अभिक्रिया केले 

CaO + H₂O -----> Ca(OH)₂ + उष्णता

चुनकळी म्हणजेच कॅल्शियम ऑक्साईड व पाणी यांच्यात अभिक्रिया केले असता कॅल्शियम हायड्रॉक्साइड व उष्णता तयार होते.

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

•  मॅग्नेशियम धातूची फीत हवेत  जाळल्यास  

2Mg + O₂  ---- > 2 MgO

मॅग्नेशियम धातूची फीत हवेत  जाळल्यास  मॅग्नेशियम धातू हवेत जळून  मॅग्नेशियम ऑक्साईडची पांढरी भुकटी तयार होते.

~●●○○○○●●~

•  साखरेला उष्णता दिली असता 

C₁₂ H₂₂O_{11   ------ >} 12 C + 11H ₂ O

साखर                        कार्बन 

 साखरेला उष्णता दिली असता करपलेला काळा कार्बन तयार होतो व पाणी निघून जाते.

•●┈┉꧁●꧂┉┈●•

• हायड्रोजन पेरॉक्साइड हवेत उघडे ठेवले 

2H₂O₂ (l) ------ >  2H₂O(l) + O₂

 हायड्रोजन पेरॉक्साइडचे मंद गतीने आपोआप पाणी व ऑक्सिजन यांच्यामध्ये विघटन होते.

~●●○○○○●●~

• पाण्याचे विदुत अपघटन केले 

2H₂O(l)  ----- > 2H₂ + O₂ 

पाण्याचे विदुत अपघटन केले असता हैड्रोजन व ऑक्सिजन वायू मुक्त होतात .

~~•❅•●┈┉꧁●꧂┉┈●•❅•~~

रासायनिक अभिक्रिया पुढील भाग पाहण्यासाठी खालील 👇 लिंकला 🖇️ स्पर्श करा 

रासायनिक अभिक्रिया भाग 1.2 🎷

~*࿇ ≛⃝🌎⃝ ⃝ माहिती─ ⃝ ⃝. विज्ञानाची 🦚 ≛⃝ ࿇*~