हॅगफिश (Hagfish) & ॲक्सोलॉटल (Axolotl) 💠 💠══✺══💠 💠 👉   हॅगफिश (Hagfish)  हॅगफिश (Hagfish) हा समुद्रात राहणारा एक अत्यंत विचित्र आणि अद्वितीय जीव आहे.  हॅगफिश ही एक अत्यंत प्राचीन आणि जबडा नसलेली (jawless) समुद्री मासोळी आहे, जी दिसायला ईल (eel) सारखी लांबट किंवा  सापासारखा किंवा बाम माशासारखा असतो. अधिवास : ही समुद्राच्या तळाशी अंधाऱ्या आणि थंड पाण्यात राहते. 👏   हॅगफिशची प्रमुख वैशिष्ट्ये     हाडांशिवाय आणि जबड्याशिवाय शरीर / कंकालाचा अभाव: हॅगफिश हा जगातील एकमेव असा जिवंत प्राणी आहे ज्याला पाठीचा कणा (Spine) नसून केवळ खोपडी (Skull) असते. त्याच्या खोपडीमध्ये हाडे नसून 'कूर्चा' (Cartilage) असते. याच्याकडे दात किंवा चावण्यासाठी जबडा नसतो; त्याऐवजी जिभेसारख्या अवयवावर शिंगासारखे काटे असतात. प्रचंड चिखल (Mucus/Slime) तयार करण्याची क्षमता:  जेव्हा हॅगफिशला धोका निर्माण होतो, तेव्हा ती आपल्या त्वचेवरील ग्रंथींमधून एक पदार्थ सोडते किंवा लॅटेक्ससारखा द्रव सोडतो.. हा पदार्थ समुद्री पाण्याच्या संपर्कात येताच हजारो पटीने वाढून...

🦎 पाल शेपूट का सोडते?  या घटनेला जीवशास्त्रात काय म्हणतात? ✺༺☬༒☬༻✺ पाल,  खेकडा,  समुद्री काकडी, तारामासा, ऑक्टोपस, आफ्रिकन काटेरी उंदीर  अवयव कसे गमावतात?  ┈┉━ *❍❀🧿❀❍* ━┉┈ पाल धोक्याच्या वेळी किंवा शत्रूपासून स्वतःचा बचाव करण्यासाठी आपली शेपूट सोडून देते. या घटनेमागील कारणे आणि जीवशास्त्रीय माहिती  शेपूट सोडण्याचे कारण लक्ष विचलित करणे: कापलेली शेपूट जमिनीवर पडल्यावर काही वेळ तडफडत राहते. यामुळे शिकारी प्राण्याचे (उदा. मांजर, पक्षी) लक्ष शेपटीकडे जाते आणि पाल सहज पळून जाते. जीवाचे रक्षण: शत्रूने शेपटीला धरल्यास पाल ती मोडून स्वतःचा जीव वाचवते. जीवशास्त्रीय नाव (Biological Term) या घटनेला जीवशास्त्रात ' ऑटोटोमी ' (Autotomy) किंवा 'आत्मछेद' / 'स्वयं-अंगच्छेदन' म्हणतात. हे कसे घडते? पालीच्या शेपटीच्या हाडांमध्ये (Vertebrae) आधीपासूनच कमजोर सांधे (Fracture planes) असतात. धोक्याची जाणीव होताच पाल तिथल्या स्नायूंना जोरदार आकुंचन (Contract) करते, ज्यामुळे शेपूट सहज वेगळी होते. या प्रक्रियेत जास्त रक्तस्त्राव होत नाही, कारण तिथल्या रक्तवाहिन्या लगेच आकुंचन पावू...

  🐠 व्हेल माशाची उलटी म्हणजे काय? /  सनफिश  (मोला माशा) कशी तयार होते. का तयार होते?  या उलटीचे उपयोग काय?  आपणास कशी मिळते. व्हेल माशाच्या उलटीला शास्त्रीय भाषेत ' अ‍ंबरग्रीस' (Ambergris) असे म्हणतात.  हा समुद्रामध्ये आढळणारा अत्यंत दुर्मिळ आणि मौल्यवान मेणासारखा (Wax-like) पदार्थ आहे. 👉 ​ कशी आणि का तयार होते? ​ कारण : व्हेल माशांपैकी प्रामुख्याने स्पर्म व्हेल (Sperm Whale) हा मासा खूप मोठ्या प्रमाणावर स्क्विड (Squid - कटलफिश) किंवा अष्टपाद (Octopus) खातो. निर्मितीची प्रक्रिया : स्क्विड माशांची टणक आणि तीक्ष्ण चोच (Beak) व्हेलच्या पोटातील मऊ पचनसंस्थेला इजा पोहोचवू शकते. त्यामुळे व्हेल माशाच्या आतड्यांमध्ये स्वादाच्या स्वरूपात एक तेलकट द्रव स्त्रवतो. ​हा द्रव त्या टणक भागांना वेढून घेतो आणि त्यांना गुळगुळीत करतो, ज्यामुळे आतड्यांचे संरक्षण होते. काळानुसार हा पदार्थ आतड्यांमध्ये जमा होऊन घट्ट आणि मेणासारखा बनतो. ​ उलटी की विष्ठा ?: अनेकदा मासा हा कडक भाग तोंडावाटे बाहेर टाकतो, म्हणून याला 'उलटी' म्हटले जाते.  परंतु अनेक तज्ज्ञांच्या मते, हा पदार्...

  8 वी, विज्ञान धडा 3,  बल आणि दाब   Force and Pressure *━═━═💠═━═━* ✍🏻... विज्ञान विषयाच्या माहितीसाठी खालील⬇️ लिंकला🖇️ स्पर्श करा.         👉    माहिती विज्ञानाची 🎷 ✺ 00:03●━✨━● 00:21 ✺ १. बल (Force) व्याख्या : वस्तूवर असणाऱ्या क्रिया ज्यामुळे वस्तूच्या गतीची स्थिती, चाल, दिशा किंवा तिचा आकार बदलतो त्या क्रियेला बल म्हणतात. न्यूनचा गतिविषयक पहिला नियम : स्थिर वस्तूवर बल कार्यरत नसेल तर ती स्थिरच राहते आणि गतिमान वस्तूवर बल कार्यरत नसेल तर ती त्याच वेगाने व दिशेने पुढे जात राहते. ▓▓▓🧿▓▓▓❀▓▓▓🧿▓▓▓ बलाचे प्रकार: संपर्क बल (Contact Force): वस्तूंच्या एकमेकांशी असलेल्या थेट संपर्कामुळे किंवा वस्तूच्या मार्फत आलेल्या संपर्कामुळे प्रयुक्त होणाऱ्या बलाला संपर्क बल म्हणतात. उदाहरण: स्नायूबल, घर्षण बल. असंपर्क बल (Non-contact Force): दोन वस्तूंमध्ये थेट संपर्क नसला तरीही त्यांच्यात प्रयुक्त होणाऱ्या बलाला असंपर्क बल म्हणतात. उदाहरण: चुंबकीय बल, गुरुत्वीय बल, स्थितिक विद्युतबल. 🔅~~●●○○ 🫐○○●●~~ 🔅 २. संतुलित आणि असंतुलित बले (Balanced and Unba...

9th Sci. Exercise, chapter 2. Work and Energy  1. Fill in the Blanks The unit of work in the CGS system is ..... . 1 joule = ..... ergs. When the angle between applied force and displacement is 90°, the work done is .... . The capacity of a body to perform work is called its .... . 1 horsepower = ... Watts. 1 J = 1 N  ×  .... .  A commercial unit of electrical energy is 1 kWh = ...... J. 1 ... = 1 dyne ×  1 cm.  2. Answer in One Sentence What is potential energy? State the law of conservation of energy. Define power. Define 1 Joule When is work said to be negative? 3. True or False (Rewrite false statements correctly) The kinetic energy of an object depends only on its mass. Work done by gravitational force on a satellite moving in a circular orbit around the earth is zero. In the CGS system, the unit of power is the watt. 1 unit of domestic electricity is equal to 1 kWh.  The units of work and  energy are the same. 4. Numerical Problems (Pra...

स्पेस वॉक २. वेगाव चा परिणाम त्यांच्यावर कसा होतो कारण साधं आकाश पाळण्यात बसल्यावर आकाश पाळण्याचा वेग बऱ्याच जणांना नकोसा वाटतो. स्पेस वॉक दरम्यान यानाचा वेग अंतराळवीरांना समजतो का?  स्पेस वॉक (EVA) दरम्यान अंतराळवीरांना यानाचा प्रचंड वेग थेट जाणवत नाही. आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) ताशी सुमारे २७,६०० किमी वेगाने पृथ्वीभोवती फिरत असते, तरीही अंतराळवीरांना स्थिर असल्यासारखेच वाटते.  १. वेगाची जाणीव का होत नाही? हवेचा रोध नसणे: पृथ्वीवर गाडी किंवा आकाशपाळण्यात फिरताना आपल्याला वारा अंगावर येतो, ज्यामुळे वेगाची जाणीव होते. अंतराळात पोकळी (Vacuum) असल्याने तेथे हवा नसते, त्यामुळे वेगाचा कोणताही दबाव अंगावर जाणवत नाही. समान वेग : अंतराळयान, अंतराळवीर आणि त्यांच्या सभोवतालची प्रत्येक वस्तू एकाच वेगाने पुढे जात असते. जेव्हा सर्व गोष्टी एकाच गतीने जात असतात, तेव्हा सापेक्ष वेग (Relative Speed) शून्य वाटतो. त्वरण (Acceleration) नसणे : मानवी शरीराला 'स्थिर वेगाची' नाही, तर 'त्वरणाची' (वेगातील बदलाची) जाणीव होते. अंतराळात स्थिर वेगाने फिरताना कोणताच धक्का बसत नाही. २. आकाशप...

  एक आव्हान: स्पेस वॉक 1. स्पेस वॉक दिवसा करतात का रात्री.  स्पेस वॉक  करतांना  काय काळजी घ्यावी लागते? स्पेस वॉक दरम्यान अंतराळात यानातून बाहेर कसे येतात व आत कसे जातात.  स्पेस वॉक🚶‍♂️ म्हणजे काय? स्पेस वॉक (Spacewalk) म्हणजे अंतराळवीराने आपल्या अंतराळ यानाच्या किंवा आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाच्या (ISS) बाहेर पडून अंतराळात मुक्तपणे कार्य करणे. वैज्ञानिक भाषेत याला Extravehicular Activity (EVA) म्हटले जाते. स्पेस वॉक कसा केला जातो? (हवा बाहेर पडण्यापासून कशी वाचवली जाते?) अंतराळ यानातील हवा बाहेर निसटू नये म्हणून ' एयरलॉक' ( Airlock) नावाच्या विशेष २-दरवाजे असलेल्या कक्षाचा वापर केला जातो. 🚪 बाहेर पडण्याची पद्धत: अंतराळवीर विशेष स्पेससूट घालून 'एयरलॉक' कक्षात प्रवेश करतात आणि यानाच्या आतील मुख्य दरवाजा घट्ट बंद करतात. यानंतर एयरलॉक मधील सर्व हवा पंपाद्वारे पुन्हा मुख्य यानात खेचून घेतली जाते, ज्यामुळे एयरलॉक कक्षात निर्वात (Vacuum) निर्माण होतो. दोन्ही बाजूंचा वायुदाब समान झाल्यावर अंतराळात उघडणारा बाहेरचा दरवाजा उघडला जातो आणि अंतराळवीर सुरक्षितपणे बाहेर ...