पद्मश्री   डॉ. तात्याराव लहाने यांची विद्यार्ध्यांसाठी  प्रेरणादायी गोष्टी.... डॉ. तात्याराव लहाने यांचा शालेय शिक्षणापासून ते एम.एस. (MS) पदवी मिळवेपर्यंतचा प्रवास हा अद्भूत संघर्ष आणि अथक परिश्रमाने भरलेला आहे. ☬✧°══✺══°✧☬ शालेय शिक्षण (१० वी व १२ वी):  दिव्याच्या🪔 प्रकाशात अभ्यास आणि  अनवाणी प्रवास प्रतिकूल परिस्थिती :  लातूर जिल्ह्यातील 'मेकळ' या छोट्याशा गावात त्यांचा जन्म झाला.  गावात वीज💡 नव्हती, त्यामुळे लहानपणी त्यांनी केरोसिनच्या (कंदील किंवा दिव्याच्या) मंद प्रकाशात रात्री-अपरात्री अभ्यास केला. शाळेचा रस्ता:  शाळेत जाण्यासाठी बूट👟 किंवा चप्पलही नसायची.  तळपत्या उन्हात, काट्याकुट्यांतून अनवाणी पायांनी मैलोन्मैल चालत ते शाळेत जात असत. शेतात काम करत अभ्यास :  कुटुंबाला मदत करण्यासाठी सकाळी शेतात काम करणे, गुरांच्या मागे जाणे आणि रात्री उशिरापर्यंत अभ्यास करणे, असा त्यांचा नित्यक्रम होता.  अनेकदा खाण्यासाठी पुरेसे अन्न नसायचे, पण शिक्षणाची भूक📚 अन्न आणि गरिबीपेक्षा खूप मोठी होती.  🎷 याच तीव्र जिद्दीच्या जोरावर त्या...

🌶️ मिरची ' लाल '  की  ' हिरवी ' 💠💠══✺══💠💠 🌶️ लाल मिरची पावडर (तिखट) योग्य आणि मर्यादित प्रमाणात खाल्यास आरोग्यासाठी अनेक फायदेशीर ठरू शकते.  लाल मिरचीमध्ये कॅप्सॅसिन (Capsaicin) नावाचे मुख्य घटक असते, जे शरीरासाठी फायदेशीर मानले जाते. ➖♾️⭕🔘⭕♾️➖ ┈┉━ *❍❀🧿❀❍* ━┉┈ लाल मिरची खाण्याचे मुख्य फायदे : पचनक्रिया सुधारते : लाल मिरचीच्या सेवनाने पाचक रस (Digestive Enzymes) आणि लाळ निर्मितीस मदत होते, ज्यामुळे पचनक्रिया जलद होते. वजन कमी करण्यास मदत : कॅप्सॅसिनमुळे शरीराचा मेटाबॉलिझम (चयापचय दर) वाढतो, ज्यामुळे कॅलरीज वेगाने बर्न होतात आणि वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते. हृदयाच्या आरोग्यासाठी उत्तम : लाल मिरची रक्तातील कोलेस्ट्रॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स कमी करण्यास मदत करते. यामुळे रक्तवाहिन्यांमध्ये अडथळे निर्माण होण्याची शक्यता कमी होते. दुखणे आणि सूज कमी करणे : लाल मिरचीमधील प्रक्षोभक-विरोधी ( Anti-inflammatory ) गुणधर्मांमुळे सांधेदुखी आणि सूज कमी होण्यास मदत होते. रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते : लाल मिरचीमध्ये व्हिटॅमिन 'C' आणि 'A' भरपूर प्रमाणात असते, ज...

  अणुकेंद्रक आणि उप-अणुकण (Subatomic Particles)  & अणुकेंद्रकाबाहेर इलेक्ट्रॉनव्यतिरिक्त इतर कण 🎷 ❀꧁✧꧂❀ 😯 अणुकेंद्रकात प्रोटॉन (p) व न्यूट्रॉन (n) व्यतिरिक्त इतर कण असतात...? हो... केंद्रकात प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन व्यतिरिक्त इतर अनेक सूक्ष्म कण असतात. 6 प्रकारच्या क्वार्क्स ची नावे : ​अप क्वार्क (Up - u) ​डाऊन क्वार्क (Down - d) ​स्ट्रेंज क्वार्क (Strange - s) ​चार्म क्वार्क (Charm - c) ​बॉटम क्वार्क (Bottom - b) ​टॉप क्वार्क (Top - t)  आधुनिक कण भौतिकशास्त्रानुसार (Particle Physics) प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन हे स्वतः मूलभूत कण नसून ते क्वार्क्स (Quarks) नावाच्या कणांपासून बनलेले असतात: क्वार्क्स (Quarks): (p) प्रोटॉनमध्ये 2 'अप क्वार्क्स' (+2/3 प्रभार) आणि 1 'डाऊन क्वार्क' (-1/3 प्रभार) असतात.  (एकूण प्रभार: +1) ( n) न्यूट्रॉनमध्ये 1 'अप क्वार्क' (+2/3 प्रभार) आणि  2 'डाऊन क्वार्क्स' (-1/3 प्रभार) असतात.  (एकूण प्रभार: 0) 💧 ग्ल्युऑन्स (Gluons): अणूचे केंद्रक (Atomic Nucleus) स्थिर राखते . हे ते कण आहेत जे उप-अणूंना (subatomic particles) एकमेकांसोबत घट...

अणुच्या आकारापेक्षा अणुकेंद्रकाचा आकार किती छोटा असतो? व ७ इलेक्ट्रॉन कक्षा... AI च्या युगातही मानवी बुद्धिमत्तेला तोड नाही.  जो ना देखे रवी, ते देखे कवी .... त्याचप्रमाणे जे मानवाला दिसत नाही, समजत नाही ते शास्त्रज्ञ खूप सोप्या पद्धतीने आपल्याला उलगडून दाखवतात.  कवी कल्पनेच्या पलीकडेही अशक्य ही शक्य करतील ते शास्त्रज्ञ. ⚛️ अणु, अणु चा आकार, अणुकेंद्रकाचा आकार यातील वास्तव कल्पनेच्या पलीकडे आहे.  ही आकाराची तुलना यांचा विचार केला तर मती गुंग होते. अत्यंत छोटा अणुकेंद्रक मूलद्रव्यातील शेवटची कक्षा म्हणजेच सातव्या कक्षेला कशा पद्धतीने नियंत्रणात ठेवत असेल? अणुकेंद्रक (Nucleus) अत्यंत लहान असूनही सातव्या कक्षेतील (7th shell) इलेक्ट्रॉन्सना प्रामुख्याने विद्युत चुंबकीय बल (Electromagnetic Force) आणि प्रभावी केंद्रकीय प्रभार (Effective Nuclear Charge) यांच्या साहाय्याने नियंत्रणात ठेवतो. आवर्तसारणीतील (Periodic Table) सातव्या आवर्तातील (Period 7) सर्व मूलद्रव्यांमध्ये ७ इलेक्ट्रॉन कक्षा (Electron Shells/K, L, M, N, O, P, Q) असतात. सातव्या आवर्तात   एकूण ३२ मूलद्रव्ये...

कोणकोणत्या प्राण्यांना कोणकोणते रंग दिसतात?   आपल्याला जसे विविध रंग दिसतात, समजतात तसे इतर कोणकोणत्या प्राण्यांना कोणकोणते रंग दिसतात? इतर प्राण्यांना कोणकोणते रंग समजत नाहीत? ♂️ पुरुषांच्या तुलनेत ♀️ स्त्रियांना जास्त रंगछटा समजतात का? हे सत्य आहे का? रंगांधळेपणा (Color Blindness) स्त्रियांपेक्षा पुरुषांमध्येच जास्त का आढळतो? प्राण्यांच्या डोळ्यांची रचना आणि त्यांच्यातील प्रकाशसंवेदनशील पेशी (Cones) यावर त्यांना कोणते रंग दिसतात हे अवलंबून असते.  प्राण्यांच्या दृष्टीची रंग ओळख : प्राण्यांना दिसणारे रंग 🦮 कुत्रे आणि 🐈‍⬛ मांजरी :  कुत्रे आणि मांजरी यांच्या डोळ्यात फक्त दोन प्रकारच्या पेशी असतात.  त्यांना मुख्यतः निळा💙, पिवळा💛 आणि राखाडी🩶 रंग स्पष्ट दिसतो. 🐦 पक्षी :  पक्षांची रंगदृष्टी माणसांपेक्षाही उत्तम Krne.  त्यांना लाल ❤️, हिरवा💚, निळा💙 आणि पिवळा💛 या रंगांसोबतच अतिनील (Ultraviolet - UV) किरणसुद्धा दिसतात. 🐠 मासे आणि 🦎सरडे :  यांना लाल🔴, निळा🔵, हिरवा 🟢आणि अतिनील (UV) रंग दिसतात. 🐝 मधाच्या माश्या व 🦗🦋🪳कीटक :  माश्यांना निळा?...

  मानवात सर्वात हुशार क्रमशः पाच मानव कोणते? 🔴┈┉❀🏵| 🧿 |🏵❀┉┈🔴 सर्वात बुद्धिमान मानवांची किंवा व्यक्तींची एकच अधिकृत आणि सर्वमान्य यादी तयार करणे अशक्य आहे, कारण बुद्धिमत्ता (Intelligence) ही एक व्यापक संकल्पना आहे. ती केवळ IQ टेस्ट पुरती मर्यादित नसून तर्कशास्त्र, कल्पकता, गणितीय क्षमता, वैज्ञानिक शोध आणि दृष्टिकोन या सर्वांवर आधारित असते. विविध इतिहासकार, वैज्ञानिक आणि बुद्धिमत्ता चाचण्यांच्या (IQ Ratings) अभ्यासानुसार जगातील सर्वात हुशार मानल्या गेलेल्या ५ अत्यंत प्रतिभाशाली व्यक्ती  : ✺༺☬༒☬༻✺ १. विल्यम जेम्स सिडिस (William James Sidis) —  जन्म : १ एप्रिल १८९८ रोजी अमेरिकेत  IQ अनुमानित २५०-३०० जो सामान्य माणसापेक्षा (ज्याचा आयक्यू १०० च्या आसपास असतो)  कितीतरी पटीने जास्त होता. विल्यम जेम्स सिडिस  यांना  इतिहासातील सर्वात उच्च IQ असलेली व्यक्ती मानले जाते. विशेषता:  वयाच्या अवघ्या १ ल्या  वर्षी त्यांनी इंग्रजी वाचण्यास सुरुवात केली  ८ व्या वर्षी ते ८ भाषा (लॅटिन, ग्रीक, रशियन, फ्रेंच, हिब्रू इ.) अस्खलित बोलू शकत होते वयाच्या ११...

  गोचिड  किटक  (Ticks)   ➖♾️⭕🔘⭕♾️➖ गोचिड (Ticks) हा दिसायला छोटा असला, तरी जीवसृष्टीमध्ये याच्याबद्दल अनेक आश्चर्यकारक आणि थक्क करणाऱ्या गोष्टी आहेत.  गोचिड या किटकाविषयी (शास्त्रानुसार हा 'अष्टपाद' वर्गात येतो) काही रंजक माहिती  🌍 आश्चर्यकारक तथ्ये  डायनासोरच्या काळातील अस्तित्व : गोचिड पृथ्वीवर करोडो वर्षांपासून आहेत.  संशोधकांना ९ कोटी वर्षांपूर्वीच्या अंबर (Amber) दगडात गोचिडचे जीवाश्म सापडले आहेत, ज्यांनी डायनासोरचे रक्त प्यायले होते. 🥙 अन्न न खाण्याची अफाट क्षमता (काही विशिष्ट) : काही गोचिड प्रजाती अन्न (रक्त) न मिळतासुद्धा १० वर्षे जिवंत राहू शकतात. १० पटीने आकार वाढतो : रक्ताने पूर्ण भरल्यानंतर गोचिडचा आकार स्वतःच्या मूळ आकारापेक्षा १० पटीने वाढतो आणि त्याचे वजन २०० पटीने वाढू शकते. 🥚 अंडी घालण्याचा विक्रम:   एक मादी गोचिड तिच्या संपूर्ण आयुष्यात एकाच वेळी अनेक अंडी घालतात.   काही प्रजाती: सुमारे 500–3,000 अंडी काही मोठ्या प्रजातींमध्ये: 5,000–10,000 किंवा त्याहून अधिक अंडी एका अंड्यांच्या पुंजक्यात असू शकतात. अंडी ...