Exam on Science-1, Chap: 1 Gravitation  Shri Bhimsinh Vidyalay Shevga  Name of Student:  Science- 1                Chap: 1 . Gravitation             Total Marks: 25 Q1. Fill in the blanks: (5 Marks) The SI unit of mass is ________ , while the SI unit of weight is ________ .   The value of acceleration due to gravity (g) is highest at the ________ and lowest at the ________ .   True free fall is possible only in a ________ .   The value of the universal gravitational constant (G) in SI units is ________ .   The weight of an object on the Moon is approximately ________ of its weight on the Earth.   ━━━😄🎷😄━━━ Q2. State whether the following statements are true or false: (4 Marks) Mass is a vector quantity whose value changes from place to place.   Ans. The potential energy of an object at an infinite distance...

  मानवी हाड सजीव की निर्जीव? मानवी हाड हे सजीव (जीवंत) असते. अनेक लोकांना वाटते की हाडे ही लाकडासारखी किंवा दगडासारखी निर्जीव चौकट असतात ,  परंतु प्रत्यक्षात ते एक जिवंत, सतत बदलणारे ऊतक (Tissue) आहे. १. हाड सजीव आहे हे कसे ठरवणार? हाड सजीव आहे हे सिद्ध करण्यासाठी खालील वैद्यकीय व वैज्ञानिक कारणे: रक्तपुरवठा (Blood Supply): मानवी हाडांमध्ये सूक्ष्म रक्तवाहिन्यांचे जाळे असते. या रक्तवाहिन्यांद्वारे हाडांच्या पेशींपर्यंत ऑक्सिजन आणि पोषक तत्वे पोहोचवली जातात. जिवंत पेशी ( Living Cells): हाडामध्ये प्रामुख्याने तीन प्रकारच्या जिवंत पेशी असतात: ऑस्टिओब्लास्ट्स (Osteoblasts): नवीन हाड तयार करणाऱ्या पेशी. ऑस्टिओसाइट्स (Osteocytes): हाडांची निगा राखणाऱ्या पेशी. ऑस्टिओक्लास्ट्स (Osteoclasts): जुने किंवा खराब झालेले हाड नष्ट करणाऱ्या पेशी. हाडांचे पुनरुज्जीवन व डागडुजी (Self-Healing): जेव्हा एखादे हाड मोडते (Fracture), तेव्हा ते स्वतःहून पुन्हा जुळते. ही क्षमता फक्त सजीव पेशींमध्येच असते; निर्जीव वस्तूंमध्ये नाही. वाढ आणि विकास (Growth): लहान मुलांच्या शरीरातील हाडे वयानुसार आकार आणि...

समान उच्चार  पण स्पेलिंग आणि अर्थ वेगवेगळे -  'होमोफोन्स'   इंग्रजीत समान उच्चार (Pronunciation) असणाऱ्या,  पण स्पेलिंग (Spelling) आणि अर्थ (Meaning) वेगवेगळे असणाऱ्या शब्दांना  'होमोफोन्स' (Homophones - समउच्चारी शब्द ) म्हणतात. रोजच्या वापरात येणारे आणि अत्यंत महत्त्वाचे प्रमुख होमोफोन्स: 1.  To -   टू -  कडे / कडेला  Too -  टू -  खूप / देखील   Two - टू -  दोन (संख्या) 2. Their -  देअर -  त्यांचा / त्यांची / त्यांचे  There  - देअर  -  तिथे / तेथे 3.  By -  बाय द्वारे  / जवळ  Buy -  बाय -  खरेदी करणे  Byeबाय -  निरोप घेणे (गुडबाय)    4.  See -  सी - पाहणे  Sea  - सी -  समुद्र   5.  Sun  -  सन  -  सूर्य  Son -सन -   मुलगा 6.  Right -  राईट -  बरोबर / उजवी बाजू  Write- राईट -  लिहिणे   7.  Hear    -  हिअर  - ऐकणे...

  'सहजीवन' उदा. दगडफूल (Lichen) *།།◆️___۞___◆️།།* व्याख्या : सहजीवी जीवन (Symbiosis) म्हणजे दोन किंवा अधिक भिन्न प्रजातींचे सजीव जेव्हा एकमेकांवर अवलंबून राहून एकत्र राहतात, त्या जीवनपद्धतीला 'सहजीवन' म्हणतात. कारण :  सजीवांना पोषण, संरक्षण, निवारा किंवा पुनरुत्पादन यांसारख्या मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी सहजीवन जगावे लागते. सहजीवांची काही प्रमुख उदाहरणे आणि ते सहजीवन का जगतात त्याचे स्पष्टीकरण : 🔴┈┉❀🏵|🧿|🏵❀┉┈🔴 🎷 आजपर्यंतच्या माहितीनुसार 👇😄 १. दगडफूल (Lichen) —  शेवाळ आणि कवक (Algae & Fungi) सहजीवांचे नाते:  शेवाळ (Algae) आणि कवक/बुरशी (Fungi) एकत्र राहतात. सहजीवनाचे कारण : शेवाळाचा फायदा :  शेवाळात हरितद्रव्य (Chlorophyll) असते, त्यामुळे ते प्रकाशसंश्लेषण करून अन्न तयार करते आणि ते कवकाला पुरवते. कवकाचा फायदा :  कवक शेवाळाला निवारा, पाणी आणि खनिजे शोषून पुरवते. दोन्ही सजीव एकमेकांशिवाय स्वतंत्रपणे सहज जगू शकत नाहीत, त्यामुळे हे परस्परपूरक सहजीवन आहे. ▬▬▬۩۞۩▬▬▬ (दगडफूल (Lichen) —  तीन जीवांचे सहजीवन पूर्वी दगडफूल हे फक्त बुरशी आणि शेवाळ यांच...

  🦒जिराफच्या शरीराची अनोखी रचना, हृदय, रक्तदाब १. शरीराची वैशिष्ट्यपूर्ण रचना पृथ्वीवरील जमिनीवरील सर्वात उंच जीव मणजे जिराफ. जिराफचे शरीर हे निसर्गाच्या अभियांत्रिकीचा एक अद्भुत नमुना आहे, ज्यामुळे तो उंच झाडांची पाने सहज खाऊ शकतो. मान (Neck):  जिराफची मान सुमारे १.८ ते २ मीटर (६ फूट) लांब असते.  इतकी लांब मान असूनही त्याच्या गळ्यात मानवाप्रमाणेच केवळ ७ हाडे असतात, परंतु प्रत्येक हाड खूप मोठे (सुमारे १० इंच) असते. 🫀 हृदय आणि रक्ताभिसरण संस्था :  उंच मानेमुळे मेंदूपर्यंत रक्त पोहोचवण्यासाठी जिराफचे हृदय अत्यंत शक्तिशाली असते.  त्याचे हृदय सुमारे ११ किलो वजनाचे आणि ६० सेमी लांब असते.  जिराफच्या हृदयाजवळचा सामान्य रक्तदाब (Blood Pressure) सुमारे २२०/१८० mmHg ते २८०/१८० mmHg च्या दरम्यान असतो.  जमिनीवरील इतर कोणत्याही प्राण्यापेक्षा हा रक्तदाब सर्वात जास्त आहे.  माणसाचा सामान्य रक्तदाब १२०/८० mmHg असतो, तर जिराफचा रक्तदाब त्याच्या दुप्पट किंवा अडीच पट जास्त असतो. उच्च रक्तदाबाचे कारण :  जिराफची मान सुमारे ६ ते ७ फूट लांब असते.  गुरु...

पत्नी प्रशंसा दिवस (Wife Appreciation Day)    आज २० सप्टेंबर २०२६ रोजी पत्नी प्रशंसा😘 दिवस (Wife Appreciation Day) आहे,  जो दरवर्षी सप्टेंबर महिन्याच्या तिसऱ्या रविवारी साजरा केला जातो . पत्नी प्रशंसा दिवस (Wife Appreciation Day) साजरा करण्याची सुरुवात अधिकृतपणे १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला झाली. ( आणि मला...  आज समजले ) हा दिवस अमेरिकेतील प्रसिद्ध वार्षिक दिनदर्शिका 'Chase's Calendar of Events' मध्ये समाविष्ट झाल्यापासून लोकप्रिय झाला🥁 हा दिवस पत्नींबद्दल कृतज्ञता आणि आदर व्यक्त करण्यासाठी जागतिक स्तरावर साजरा केला जातो. पत्नी प्रशंसा  हा दिवस पत्नीच्या प्रेमाबद्दल, त्यागाबद्दल आणि कुटुंबातील तिच्या मोलाच्या सहभागाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी असतो. पत्नीचे कौतुक करण्याचे काही सोपे मार्ग: तिचे आभार मानणे.. तिची आवडती गोष्ट किंवा सरप्राईज प्लॅन करणे.. घरातील कामात मदत करणे... पत्नी प्रशंसा  दिवस का  साजरा करावा? अर्धनारी नटेश्वर (अर्धनारीश्वर) रूप हे हिंदू तत्त्वज्ञानात शिव आणि शक्ती (पार्वती) यांच्या अद्वैत आणि समरसतेचे प्रतीक आहे. स्त्री-पुरुष...

पद्मश्री   डॉ. तात्याराव लहाने यांची विद्यार्ध्यांसाठी  प्रेरणादायी गोष्टी.... डॉ. तात्याराव लहाने यांचा शालेय शिक्षणापासून ते एम.एस. (MS) पदवी मिळवेपर्यंतचा प्रवास हा अद्भूत संघर्ष आणि अथक परिश्रमाने भरलेला आहे. ☬✧°══✺══°✧☬ शालेय शिक्षण (१० वी व १२ वी):  दिव्याच्या🪔 प्रकाशात अभ्यास आणि  अनवाणी प्रवास प्रतिकूल परिस्थिती :  लातूर जिल्ह्यातील 'मेकळ' या छोट्याशा गावात त्यांचा जन्म झाला.  गावात वीज💡 नव्हती, त्यामुळे लहानपणी त्यांनी केरोसिनच्या (कंदील किंवा दिव्याच्या) मंद प्रकाशात रात्री-अपरात्री अभ्यास केला. शाळेचा रस्ता:  शाळेत जाण्यासाठी बूट👟 किंवा चप्पलही नसायची.  तळपत्या उन्हात, काट्याकुट्यांतून अनवाणी पायांनी मैलोन्मैल चालत ते शाळेत जात असत. शेतात काम करत अभ्यास :  कुटुंबाला मदत करण्यासाठी सकाळी शेतात काम करणे, गुरांच्या मागे जाणे आणि रात्री उशिरापर्यंत अभ्यास करणे, असा त्यांचा नित्यक्रम होता.  अनेकदा खाण्यासाठी पुरेसे अन्न नसायचे, पण शिक्षणाची भूक📚 अन्न आणि गरिबीपेक्षा खूप मोठी होती.  🎷 याच तीव्र जिद्दीच्या जोरावर त्या...