Top 10,10 वी विज्ञान I, शास्त्रीय कारणे व Q.1 ब

 टॉप 10,10 वी विज्ञान I, 

शास्त्रीय कारणे व प्र.१ ब 

माफ करा 🙏

फॉन्ट बदलामुळे शब्दात गडबड झाली आहे.

Under maintenance 

*🙏 सुमधुर स्नेह वंदन।🙏*

*अकेले उपस्थित का साहस रखो*

*दुनिया ज्ञान देते साथ नाही*

*🙏आपका हर दिन मंगलमय आणि सुखमय हो।

°°°°°°÷÷÷°°°°°

आज आपण इयत्ता दहावीचे शास्त्रीय कारण पाहू.

त्याचं लोक प्रश्न १ ब ची पुनरावृत्ती पाहू.

 

* सोडियम हाधा सीमा केरोसीन मध्ये ठेवतात.

(अत्यंत क्रियाशील, घनता)

उत्तर:- 1. सामान्य / कक्ष तापमानाला सोडियम नधट अत्यंत तीव्रपणे ऑक्सिजनशी O₂ संयोग पावतो.

सोडियमधाची हवेतील ऑक्सिजन, बाष्प H₂O(g), कार्बन डाय-ऑक्साइड CO₂ सोबत अत्यंत जलद अभिक्रिया होते आणि तो पेट घेतो.

2. सोडाची घनता केरोसी जास्त जास्त आहे तो बुडतो. केरोसीन सह सोडियमची अभिक्रिया नाही. म्हणून सोडियम हाधा सीमा केरोसीनमध्ये ठेवतात.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

* हिरवी प्रपोली तांबी भांडी स्वच्छ करण्यासाठी लिंबू किंवा चिंच वापरतात.

(प्रथम कॉपर ऑक्साईड , कॉपर कार्बोनेट, आम्ल आम्लारी अभिक्रिय )

1. तांब्याची दमट हवेतील ऑक्सिजन सोबत काँपची अभिक्रिया काल्याचे रंगाचे ऑक्साईड CuO तयार होते. या कॉपर ऑक्साईड ची हवेतील कार्बन डायऑक्साइड कॉपर अभिक्रिया तांबवर कार्बोनेट CuCO₃ चा हिरवा थर होतो.

2. लिंबाचा रसाळ सायट्रिक आम्ल असते, तर चिंचेमध्ये टारटारीक आम्ल असते या आम्लात कॉपर कार्बोनेटचा हिरवा थर विरघळतो, तांबाची भांडी स्वच्छ पद्धत आणि त्यांना पुन्हा चकाकी प्राप्त होते.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

*अल्यूमिनच्या विद्युत् अपघटना वेळेमध्ये धनाग्र बदलण्याची आवश्यकता असते.

(C + O₂  ---> CO₂ धनाग्र कार्बनचे ऑक्सिडीकरण)

उत्तर:-१. अपघटनात उच्च तापमानाला ॲल्युमिनियम विद्युत ऋणाग्रावर तर धनाग्रावर ऑक्सिजन वायू मुक्त होतो. मुक्त ऑडियो ऑक्सीजन वायूची कार्बन धनाग्राशी अभिक्रिया कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) वायू तयार होतो.  

2. ऑक्सिडीकरण घटक आकार कमी होत असतो तो वेळेनुसार घडणे आवश्यक असते.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

* खालशी अभिक्रिया होताना कॅल्शियम नावावर तरंगते.

( तीव्रता कमी , उष्णता , वीजवर जमा )

उत्तर:-कॅल्शियमची सीए सह अभिक्रिया कमी होते, बाहेर पडणारा हायड्रोजन H2 वायू उष्णता कमी निर्माण घटक पेट घेत नाही.

Ca + 2 H₂O ---> Ca(OH)₂ + H₂ 

2. तयार क्रिया हायड्रोजन वायू कॅल्शियम धताच्या दावावर जमा रक्कम समान अभि होताना कॅल्शियमवर तरंगते.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

*सामान्यपणे आयनिक संयुगाचे द्रवण उच्च असतात.

( तीव्र आकर्षण बल, स्थायुरूप)

उत्तर:-१. आयनिक संयुगांमध्ये तीव्रता असते, आयनिक संयुगे स्थापत्य असुन सदस्य असतात.

2. परस्पर विरोधी आयना मूळ आंतरवीय आकर्षण अधिक ते बंध तोडण्यास सामर्थ्यवान म्हणून आयनिक संयुगांचे द्रवणंक उच्च असतात.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

* ध्रुवीय प्रदेशाच्या अभ्यासासाठी भूस्थिर उपग्रह खाली पडत नाही.

(भ्रमणक एकच दिशा, आवर्त ,एकाच स्थाना, स्थिर)

उत्तर:- 1. भूस्थिर उपग्रहांची भ्रमणकक्षा ही विषुववृत्ताच्या प्रतलात असते. पृथ्वीची दररोजची परिवलन गती आणि उपग्रहांची भ्रमणगती यांची दिशा एकच असते. तसेच उपग्रहांच्या भ्रमणगतीचा आवर्तकाल हा पृथ्वीच्या दैनिक परिवलन गतीच्या आवर्तकाला एवढा असतो. यामुळे त्यांची समोरासमोरील सापेक्ष स्थिती ही स्थिर राहते.

2. भूस्थिर उपग्रह हे  कधीही ध्रुवीय प्रदेशावरून जात नाही तर, विषुववृत्तावरील एकाच ठिकाणासमोर स्थिर राहतात त्यामुळे ध्रुवीय प्रदेशाच्या अभ्यासासाठी भूस्थिर उपग्रह उपयोगी पडत नाही.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

* कार्बनच्या अंगी अगणित संयुगे तयार करण्याचा गुणधर्म आहे.

(चतु:संयुजी, मालिका बंधन, समघटकता )

 उत्तर:- कार्बन चतु:संयुजी मूलद्रव्य आहे. त्यामुळे एक कार्बन आणि इतर चार कार्बन अणू बरोबर किंवा इतर अणु मूलद्रव्या बरोबर संयोग पावून अनेक संयुगे तयार करु शकतो.

2.कार्बनचा  मालिका बंधन ह्या गुणधर्मामुळे तो अगणित संयुगे तयार करू शकतो. मालिका बंधन या अद्वितीय गुणधर्मामुळे  कार्बन मोठे रेणू तयार करतो.

3.एकेरी, दुहेरी, तिहेरी बंध तयार करण्याच्या गुणधर्मामुळे संयुगांच्या संख्येत भर पडते.

4. समघटकता या गुणधर्मामुळे संयुगात आणखीन वाढ होते. ब्युटेन व आयसो ब्युटेन.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

* एथिलीन हे असंपृक्त हायड्रोकार्बन आहे.

(व्याख्या, दुहेरी बंध, )

 उत्तर :-1. ज्या हायड्रोकार्बन मध्ये कार्बन-कार्बन दुहेरी किंवा तिहेरी बंध असतो त्यांना असंपृक्त  हायड्रोकार्बन म्हणतात.

2.एथिलीन हे हायड्रोकार्बन असुन यात कार्बन-कार्बन दुहेरी बंद आहे. 

3.ऎथिलीन मध्ये दोन्ही कार्बनच्या चारही संयुजा एकेरी सहसंयुज बंधाने संपृक्त झालेल्या नाहीत. म्हणून एथिलीन हे असंपृक्त हायड्रोकार्बन आहे.

▬▬▬۩۞۩▬▬▬

आज आणखीन एक प्रश्न प्रकार पाहू. या प्रश्न प्रकारात उत्तराचे स्पष्टीकरण लिहिण्याची गरज नसते.

☄️ नाव, रेणुसूत्र, इलेक्ट्रॉन संरूपण लिहा. फक्त नाव लिहायचे किंवा विचारलेल्या संयुगाचे  रेणुसूत्र लिहायचे किंवा विचारलेल्या मूलद्रव्याचे इलेक्ट्रॉन संरक्षण लिहिणे अपेक्षित असते.

वर्णनावरून मूलद्रव्याचे नाव व संज्ञा लिहा.

हा प्रश्न ,प्रश्न क्रमांक 1( ब ) ,एक गुणासाठी विचारला जातो.

आऊट ऑफ मिळवण्यासाठी थेंबे थेंबे तळे साचणे गरजेचे असते.

* आवर्त दोन मधील अल्क धातू .

उत्तर:- लिथियम Li

* आवर्त 3 मधील हॅलोजन.

उत्तर:- क्लोरीन Cl 

* इलेक्ट्रॉन संरूपण 2, 7 असणारे मूलद्रव्य.

उत्तर:- फ्ल्युओरिन 

* बाह्यतम कक्षा पूर्ण असलेले तीन मूलद्रव्य.

किंवा

दोन निष्क्रिय वायू मूलद्रव्य. किंवा

दोन राज वायू मूलद्रव्य.

उत्तर :- 

1. हेलियम,
2. निऑन,
3. आरगॉन,
4. झेनॉन

* बाह्यतम कक्षेत एक इलेक्ट्रॉन असलेली दोन मूलद्रव्य.

उत्तर :-

1. हायड्रोजन,
2. सोडियम, 
3. लिथियम, 
4. पोटॅशियम

* दोन अल्क धातू मूलद्रव्य.

उत्तर:-

1. लिथियम li
2. सोडियम Na
3. पोटॅशियम K

* आवर्तसारणीतील उभ्या ओळी.

उत्तर :-गण

 * आवर्तसारणीतील आडव्या ओळी.

उत्तर :- आवर्तन

* दोन हॅलोजन मूलद्रव्य.

किंवा

बह्यातम कक्षेत 7 इलेक्ट्रॉन असलेली दोन मूलद्रव्य.

उत्तर:-

1.  फ्ल्युओरिन F
2. क्लोरीन Cl
3. ब्रोमिन Br
4. आयोडिन I

* आवर्त 2 व 3 मधील स्थिर मूलद्रव्य

उत्तर 

1. आवर्त 2 -  निऑन , 
2. आवर्त 3 - आरगाॅन

* सर्वात लहान आकारमानाचा अणु.

उत्तर:- हेलियम He.

बऱ्याच जणांना याचे उत्तर हायड्रोजन वाटेल पण तसे नाही.आवर्त सारणीतील हेलियम हा सर्वात लहान 🥁घटक आहे.हेलियम चा आकार 31pm आहे तर हायड्रोजनचा आकार 53pm आहे.🎺🥁🎇

* सर्वाधिक अभिक्रियाशील धातू.

उत्तर :- पोटॅशियम (K).

* सर्वाधिक अभिक्रियाशील अधातू.

उत्तर:- (F)

* दोन किरणोत्सारी मूलद्रव्य.

उत्तर:- युरेनियम (U), थोरियम(Th), रेडिअम (Ra)

* सर्वात कमी अनुवस्तुमानाचा अणू.

उत्तर:- हायड्रोजन (H)

* कॉपर ऑक्साईडच्या क्षपण अभिक्रियेसाठी वापरला जाणारा वायू.

उत्तर:- हायड्रोजन 

* साखरेचे औष्णिक अपघटन केल्यानंतर तयार होणारे उत्पादित.

उत्तर:- कार्बन (C)

* बेरियम सल्फाइडची झिंक सल्फेट बरोबर अभिक्रिया केली असता तयार होणारा अवक्षे.

उत्तर:- बेरियम सल्फेट BaSO4 (White)

*  ज्या संमिश्र पासून वितळतार बनवलेली असते त्याचे घटक.

उत्तर:- शिसे (Pb)+ कथिल (Sn)

* रशियाने अवकाशात पाठवलेल्या सर्वात पहिल्या कृत्रिम उपग्रहाचे नाव लिहा.

उत्तर:- स्पुटनिक

* नैसर्गिक वायू मध्ये प्रामुख्याने आढळणारा वायू . उत्तर:- मिथेन

* बेन्झीन मधील दुहेरी बंधांची संख्या.

उत्तर :- तीन

* दोन ऑक्सिडीकारक संयुगे.

उत्तर:-1. पोटॅशियम परमॅग्नेट , 2.पोटॅशियम डायक्रोमेट

* असे भिंग ज्यामुळे होणारे विशाल नेहमी एक पेक्षा कमी असते.

उत्तर:- अंतर्गोल भिंग.

* असे भिंग ज्यामुळे वस्तूच्या स्थानानुसार वास्तव प्रतिमा अथवा आभासी प्रतिमा तयार होते.

उत्तर :-बहिर्गोल भिंग

*मर्यादित हवेत उच्च तापमानास कार्बोनेट धातुके तापवण्याची प्रक्रिया.

उत्तर :- निस्तापान 

* धातुक भरडण्यासाठी वापरण्यात येणारे साधन .

उत्तर:-गोलाकार चक्की

* थंड पाण्याची अभिक्रिया न होणारा परंतु वाफेशी अभिक्रिया होणारा धातू.

उत्तर:- ॲल्युमिनियम Al,  लोह Fe, जस्त Zn

*ॲल्युमिनियमच्या निष्कर्षणात विद्युत अपघटनी द्रावणाचे तापमान कमी करण्यासाठी वापरण्यात येणारे संयुग.

उत्तर:- क्रायोलाइट ( NaAlF6) आणि फ्ल्युरस्पार (CaF2)

* तांबे आणि जस्ताचे संमिश्र 

उत्तर:- पितळ

खरतर हसत खेळत अभ्यास झाला पाहिजे. पण बऱ्याच वेळेस दडपणाखाली आपण हसणे विसरून जातो. म्हणून हा प्रयत्न 🙏

वाढत्या पोटाला सगळेच नाव ठेवतात, पण मोबाईलची स्क्रीन 

किती छान पूसता येते

 त्याने.🎸

****----****

🛼 आपल्या what's App

समुहात सामील होण्यासाठी खालील👇 लिंक🔗 ला स्पर्श करा.

What's App Group Join Now