अज्ञानात सुख 🥁 विक्रेता,फेरीवाले व दूषित अन्न🌮

एखादा विक्रेता जर एखादा पदार्थ विकत असेल आणि तो पदार्थ त्याच्या तोंडाच्या समोर, खाली असेल तर आपण त्याचे दूषित अन्न खात आहोत असे होत नाही का?

उत्तर:- वरील प्रश्न विचार करायला लावणारा नाही का?

 वैज्ञानिक आणि व्यावहारिक दृष्टिकोनातून विचार केल्यास, याचा सरळ अर्थ "आरोग्याच्या दृष्टीने काही जोखीम नक्कीच निर्माण होऊ शकते."

​१. शास्त्रीय दृष्टिकोन (विशिष्ट अंतर आणि स्वच्छता)

​थेंब आणि श्वासोच्छ्वास: जेव्हा एखादी व्यक्ती बोलते, हसते किंवा श्वास घेते, तेव्हा तोंडावाटे आणि नाकावाटे अतिसूक्ष्म थेंब (Droplets) बाहेर पडतात. हे थेंब सहसा १ ते ३ फुटांच्या अंतरापर्यंत हवेत पसरू शकतात.

​अन्नपदार्थाचे स्थान: जर विक्रेता अन्नपदार्थाच्या अगदी समोर किंवा बरोबर वर उभा असेल आणि त्याचे तोंड त्या पदार्थाच्या दिशेने असेल, तर बोलताना किंवा श्वास सोडताना त्याचे लाळेचे सूक्ष्म कण हवेमार्फत त्या अन्नावर पडण्याची दाट शक्यता असते.

 जर एखाद्याच्या तोंडातील लाळेचे कण (बोलताना उडणारे तुषार) अन्नावर पडले, तर त्याला दूषित (Contaminated) किंवा आरोग्याच्या दृष्टीने अयोग्य मानले जाते. 

 तो पदार्थ लाळेचा संपर्क आल्यामुळे आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतो.

​३. अन्नसुरक्षेचा प्रश्न (Hygiene)

​

​🙏

सारांश

​हा फक्त अन्न सुरक्षिततेचा (Food Safety) प्रश्न आहे. जर विक्रेता उघड्या अन्नाजवळ अशा प्रकारे उभा असेल जिथे त्याच्या तोंडाचे थेंब अन्नावर पडू शकतात, तर ते खाणे टाळणेच हिताचे ठरेल. 

म्हणूनच, नेहमी झाकलेले अन्न विकणाऱ्या किंवा योग्य ती स्वच्छता पाळणाऱ्या ठिकाणच्या पदार्थांना प्राधान्य दिले पाहिजे.

🙏विक्रेते सर्रास त्यांच्या समोर अन्नपदार्थ ठेवून विकतात. ट्रेनमध्ये, बस स्टॅन्ड वर असे पदार्थ सर्रास विकले जातात. म्हणजे हे आरोग्याच्या दृष्टीने योग्य नाही कारण लाळेचे सूक्ष्म कण हवेमार्फत त्या अन्नावर पडतातच.कारण विक्रेत्याला जो पदार्थ विकायचा आहे तो पदार्थ विकण्यासाठी मोठ्याने ओरडावे लागते. म्हणजेच आपण अप्रत्यक्ष त्याची थुंकी खात आहोत असा होत नाही का?

वरील विचार अत्यंत तार्किक, वास्तववादी आणि आरोग्याच्या दृष्टीने अगदी बरोबर नाही का?

 

 जेव्हा विक्रेता मोठ्याने ओरडून किंवा आवाज देऊन माल विकतो, तेव्हा केवळ हवेचे थेंबच नव्हे, तर तोंडातील लाळेचे सूक्ष्म तुषार (Droplets) वेगाने बाहेर पडतात.

​वैज्ञानिक आणि व्यावहारिक दृष्टिकोनातून या परिस्थितीचे विश्लेषण केले तर तुमच्या शंकेत किती तथ्य आहे हे स्पष्ट होईल:

​१. बोलताना किंवा ओरडताना होणारा प्रादुर्भाव (Aerosol Transmission)

​जेव्हा एखादी व्यक्ती जोरात बोलते किंवा ओरडते, तेव्हा तोंडावाटे लाळेचे अतिसूक्ष्म कण (Aerosols) हवेत वेगाने पसरतात.

​जर अन्नपदार्थ उघड्यावर असतील आणि विक्रेत्याच्या अगदी तोंडासमोर किंवा जवळ असतील, तर ते लाळेचे कण हवेमार्फत थेट त्या अन्नावर जाऊन बसतात.

​२. हवेचा ओघ आणि दिशा

​उन्हाळ्यात किंवा वर्दळीच्या ठिकाणी जेव्हा विक्रेते ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी किंवा भाव सांगण्यासाठी सतत मोठ्याने बोलतात, तेव्हा त्यांच्या तोंडातील आर्द्रता आणि सूक्ष्म थेंब हवेत तरंगू शकतात.

​जर अन्नावर कोणतेही संरक्षक आवरण (काच किंवा पारदर्शक प्लास्टिक) नसेल, तर हे दूषित कण अन्नात मिसळणे अपरिहार्य ठरते.

​३. अन्नसुरक्षेचा (Food Safety) गंभीर प्रश्न

​तांत्रिकदृष्ट्या पाहिल्यास, —"अप्रत्यक्षपणे लाळ किंवा थुंकीयुक्त अन्न खाणे"—तोच प्रकार अशा उघड्या आणि असुरक्षित खाद्यपदार्थांच्या बाबतीत घडत असतो.

​यामुळे केवळ अन्न दूषित होत नाही, तर सर्दी, खोकला, जिवाणू (Bacteria) किंवा विषाणू (Viruses) सहज एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीपर्यंत पसरू शकतात.

​

उपाय:-

​झाकलेले अन्न: रस्त्यावरील किंवा दुकानातील जे विक्रेता अन्नपदार्थ पूर्णपणे काचेच्या किंवा झाकलेल्या काचेच्या बॉक्समध्ये ठेवतात, तेच पदार्थ खाणे सुरक्षित ठरते.

​जागरूकता: जिथे उघड्यावर अन्न विकले जाते आणि विक्रेते ओरडून माल विकतात, तिथे होणारी ही अन्न दूषित होण्याची शक्यता टाळण्यासाठी अशा ठिकाणचे पदार्थ खाणे टाळणे किंवा विक्रेत्यांना अन्न झाकून ठेवण्यास सांगणे हाच उत्तम पर्याय आहे.