रेल्वे इंजिनांचे नाव आणि त्यांचे अर्थ.१.०.🎷
Wap 7
Wag 9
Wdm 3A
Wdp 7
Wam7 यांचा अर्थ काय होतो?
माहिती जी सामान्य व्यक्तीना माहित नसते.
भारतीय रेल्वेतील इंजिनांची (Locomotives) नावे ही एका विशिष्ट कोडिंग सिस्टीमनुसार (Classification Code) ठेवलेली असतात.
हे नाव (जसे की WAP-7, WAG-9) वाचूनच ते इंजिन कशासाठी वापरले जाते, ते कशावर चालते आणि त्याची क्षमता किती आहे हे समजते.
🎯 इंजिनांचे नाव आणि त्यांचे अर्थ:
१. नावांचा अर्थ आणि नाव देण्याची पद्धत
इंजिनाच्या नावात पहिले ३ अक्षरे नेहमी खालील गोष्टी दर्शवतात:
🎾 पहिले अक्षर (पटरीचा प्रकार / Gauge):
W = Broad Gauge (रुंद पटरी - ५ फूट ६ इंच / १.६७६ मीटर)
🏀 दुसरे अक्षर (इंधनाचा प्रकार / Power Source):
A = AC Electric (वीज - अल्टरनेटिंग करंट)
D = Diesel (डिझेल)
🎻 तीसरे अक्षर (उपयोग / Service):
P = Passenger (प्रवासी गाड्यांसाठी)
G = Goods (मालगाडीसाठी)
M = Mixed (प्रवासी आणि मालगाडी दोन्हीसाठी)
🎺 अंक / शेवटचे अक्षर (आवृत्ती / Horsepower Rating):
हा अंक इंजिनाची आवृत्ती (Version) किंवा अश्वशक्ती (Horsepower) दर्शवतो.
🏈 इंजिनांचे स्पष्टीकरण:
१ . इंजिनाचे नाव: WAP 7
पूर्ण नाव / अर्थ : Wide AC Passenger - 7
सोप्या भाषेत अर्थ: ब्रॉडगेज, एसी विजेवर चालणारे, प्रवासी इंजिन (आवृत्ती ७)
मुख्य वैशिष्ट्य: ६,३५० HP क्षमता. राजधानी, शताब्दी आणि सुपरफास्ट गाड्यांसाठी वापरले जाते.
२ . इंजिनाचे नाव: WAG 9
पूर्ण नाव / अर्थ : Wide AC Goods - 9
सोप्या भाषेत अर्थ: ब्रॉडगेज, एसी विजेवर चालणारे, मालगाडीचे इंजिन (आवृत्ती ९)
मुख्य वैशिष्ट्य: ६,१२० HP क्षमता. अतिशय वजनदार मालगाड्या (कोळसा, लोखंड इ.) ओढण्यासाठी वापर.
३ . इंजिनाचे नाव: WDM 3A
पूर्ण नाव / अर्थ : Wide Diesel Mixed - 3A
सोप्या भाषेत अर्थ: ब्रॉडगेज, डिझेलवर चालणारे, प्रवासी व मालगाडी दोन्हीसाठी (३,१० break HP)
मुख्य वैशिष्ट्य: ३,१०० HP क्षमता. भारतातील अतिशय लोकप्रिय डिझेल इंजिन.
४ . इंजिनाचे नाव: WDP 7
पूर्ण नाव / अर्थ :Wide Diesel Passenger - 7
सोप्या भाषेत अर्थ: ब्रॉडगेज, डिझेलवर चालणारे, प्रवासी इंजिन (आवृत्ती ७)
डिझेलवर चालणाऱ्या हाय-स्पीड प्रवासी गाड्यांसाठी डिझाईन केलेले इंजिन.
५ . इंजिनाचे नाव: WAM 7
पूर्ण नाव / अर्थ : Wide AC Mixed - 7
सोप्या भाषेत अर्थ:ब्रॉडगेज, एसी विजेवर चालणारे, प्रवासी व मालगाडी दोन्हीसाठी (आवृत्ती ७)
मुख्य वैशिष्ट्य: जुन्या पिढीतील इलेक्ट्रिक इंजिन (उदा. WAM 4 ही मालिका फार प्रसिद्ध होती).
२. रेल्वेशी संबंधित गुपिते व रंजक माहिती (सामान्य लोकांना माहित नसलेली माहिती)
🏉 रेल्वेच्या पटरीशेजारी असणारे बॉक्स:
🔹 पटरीशेजारी असणारे ॲक्सल काउंटर बॉक्स (Axle Counter Box / Location Box)
पटरीच्या बाजूला ठराविक अंतरावर (साधारण १ ते २ किमी) ॲल्युमिनियमचे किंवा लोखंडी बॉक्स असतात.
हे काय काम करतात?
या बॉक्सशी एक ट्रॅक डिव्हाईस जोडलेला असतो जो ट्रेनच्या चाकांची (Axles) संख्या मोजतो.
फायदा:
ट्रेन जेव्हा एका स्टेशनवरून निघते, तेव्हा तिच्या चाकांची संख्या मोजली जाते.
पुढील बॉक्सवर पोहोचल्यावर तीच संख्या पुन्हा मोजली जाते.
जर चाकांची संख्या कमी भरली (म्हणजे एखादा डबा मागे सुटला असेल तर), सिग्नल सिस्टीम लगेच लाल होते आणि मागच्या गाड्या थांबवल्या जातात.
🔹 पटरीवर ठराविक अंतरावर असणारे पांढरे सिमेंटचे खांब (Hectometer Posts)
पटरीच्या कडेला सिमेंटचे लहान खांब असतात त्यावर अंक लिहिलेले असतात (उदा. 120/4).
याचा अर्थ १२० वा किलोमीटर आणि चौथा हॅक्टोमीटर (४०० मीटर).
अपघात किंवा तांत्रिक बिघाड झाल्यास लोको पायलट किंवा गार्ड अचूक लोकेशन (उदा. "किमी १२० मधील ४ थ्या खांबा जवळ") कंट्रोल रूमला सांगू शकतात.
🔹 W/L किंवा सी/फा लिहिलेले बोर्ड
रेल्वे रुळाच्या बाजूला पिवळ्या रंगाचे बोर्ड असतात ज्यावर W/L (Whistle for Level Crossing) किंवा मराठीत सी/फा (शिटी वाजावा / फाटक) लिहिलेले असते.
पुढे मानवरहित किंवा मानवी रेल्वे फाटक (Crossing) येत आहे, त्यामुळे लोको पायलटने शिटी (Horn) वाजवावी, हा याचा इशारा असतो.
🔹 पटरीवर पसरलेली दगडं (Ballast) का असतात?
रुळांच्या खाली आणि बाजूला टोकदार दगड (खडी) अंथरलेले असतात.
ट्रेनच्या प्रचंड वजनामुळे रुळांना होणारे व्हायब्रेशन्स (कंपने) शोषून घेणे.
रुळांच्या खाली असणारे सिमेंटचे स्लीपर्स (Sleepers) जागीच स्थिर ठेवणे.
पटरीवर झाडे-झुडपे उगवू न देणे आणि पावसाचे पाणी लगेच निघून जाणे.
🔹 इंजिनातील 'डेड मॅन स्विच' (Vigilance Control Device - VCD)
लोको पायलट चालवताना झोपला किंवा त्याला हृदयाचा धक्का आला तर काय?
इंजिनमध्ये VCD नावाचे यंत्र असते. लोको पायलटने दर ६० सेकंदांच्या आत हॉर्न वाजवणे, ब्रेक दाबणे किंवा स्पीड बदलणे यांपैकी एकतरी हालचाल करावी लागते.
जर ६० सेकंदात कोणतीही हालचाल झाली नाही, तर इंजिनमध्ये एक बझर वाजतो.
तरीही पायलट हलला नाही, तर इंजिन आपोआप ऑटोमॅटिक इमर्जन्सी ब्रेक लावून ट्रेन थांबवते.
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा