बिव्हर हा प्राणी बांध बांधतो का?

चला जाणून घेऊया पाणथळ प्रदेशातील उंदरासारख्या प्राण्याबद्दल अर्थात बिव्हर  बद्दल 

🎻 बिव्हरबद्दल रंजक: 

• बिव्हर (Beaver) हा प्राणी नदी किंवा ओढ्याच्या वाहत्या पाण्यावर अतिशय मजबूत बांध (Dam) बांधतो. 
• मानवानंतर स्वतःच्या गरजेनुसार निसर्गात एवढे मोठे बदल करणारा हा जगातील एकमेव प्राणी मानला जातो.

➡️ बांध का बांधतात?

संरक्षण: 

1. बिव्हर खूप संथ चालतात, त्यामुळे जमिनीवर लांडगे किंवा अस्वलांसारखे शिकारी प्राणी त्यांच्यावर सहज हल्ला करू शकतात. 
2. बांध बांधून ते पाण्याचा स्तर वाढवतात, ज्यामुळे त्यांना शत्रूंपासून सुरक्षित राहता येते.
3. घर बांधण्यासाठी: 
4. वाढलेल्या पाण्याच्या मध्यभागी ते लाकूड आणि माती वापरून त्यांचे घर (ज्याला 'लॉज' म्हणतात) बांधतात. 
5. या घराचा दरवाजा पाण्याच्या आत असतो, ज्यामुळे कोणताही शिकारी प्राणी त्यांच्या घरात शिरू शकत नाही.

🌮 अन्नाचा साठा: 

• हिवाळ्यात नदीचे पाणी गोठण्यापूर्वी ते पाण्याच्या तळाशी झाडांच्या फांद्या आणि अन्न साठवून ठेवतात. 
• पाणी खोल असल्यामुळे हा अन्नाचा साठा गोठत नाही.

➡️ बांध कसा बांधतात?

साहित्य: 

बांध बांधण्यासाठी ते झाडांच्या फांद्या, दगड, आणि चिखलाचा (माती) वापर करतात.

🦷 तीक्ष्ण दात: 

1. बिव्हरचे दात खूप मजबूत आणि तीक्ष्ण असतात. 
2. ते आपल्या दातांनी अख्खे झाड कुरतडून पाडतात आणि त्याचे तुकडे करून पाण्यात वाहून आणतात.

🛠️ इंजिनिअरिंग: 

पाण्याचा प्रवाह रोखण्यासाठी ते अगदी अचूक पद्धतीने लाकडांची मांडणी करतात आणि त्यात गळती रोखण्यासाठी चिखलाचा लेप देतात.

बांधाची उपयुक्तता: 

• बिव्हरने बांधलेले बांध पर्यावरण पूरक असतात.
• यामुळे नवीन पाणथळ जागा (Wetlands) तयार होतात, ज्यामुळे इतर अनेक पक्षी आणि जलचरांना तिथे आश्रय मिळतो.

१. बीव्हर चिखल घट्ट करण्यासाठी त्यांच्या शेपटीचा वापर करतात का?

सपाट आणि रुंद असलेली बीव्हरची शेपटी बांधकामासाठीच्या थापीसारखी उत्तम ठरेल असे वाटते.पण तसे नाही. प्रत्यक्षात, जेव्हा बीव्हर आपले धरण बांधतात, तेव्हा ते चिखल वाहून नेण्यासाठी आणि दाबण्यासाठी आपल्या पुढच्या पंजांचा वापर करतात — शेपटीचा नाही. 

शेपटीचे  उपयोग 

• पोहताना, शेपूट सुकाणूचे काम करतात, ज्यामुळे प्राण्यांना दिशा बदलण्यास मदत होते. 
• जमिनीवर, ते प्रतिभाराचे काम करतात, ज्यामुळे फांद्या पाण्यात ओढताना बीव्हरला स्वतःला सावरता येते.
•  हिवाळ्यात, ते चरबीचा साठा करण्यासाठी भांडार म्हणून काम करतात. 
•  जेव्हा धोका जवळ येतो, तेव्हा ते धोक्याची सूचना देणारी यंत्रणा म्हणून काम करतात; पाण्याच्या पृष्ठभागावर आपटल्यावर ते जवळच्या बीव्हरना एक तीव्र चेतावणीचा संकेत देतात. 

🎷 कॅस्टोरियम 

1. बीव्हर त्यांच्या मागच्या भागातून एक मेणासारखा पिवळा पदार्थ बाहेर टाकतात, ज्याचा उपयोग आईस्क्रीमला चव देण्यासाठी केला जात असे.
2. कॅस्टोरियम नावाचा हा पदार्थ, नर आणि मादी बीव्हर दोघांच्याही गुदद्वार आणि बाह्य जननेंद्रियांच्या मध्ये असलेल्या कॅस्टर सॅक नावाच्या दोन जोड्या पडदायुक्त गंध ग्रंथींमध्ये साठवला जातो. 
3. नैसर्गिक स्वरूपात तो दाट आणि उग्र असतो, परंतु पातळ केल्यावर त्याला व्हॅनिला किंवा रास्पबेरीसारखा उबदार गंध येतो.
4. ऐतिहासिकदृष्ट्या, कॅस्टोरियमचा वापर व्हॅनिलाला पर्याय म्हणून केला जात असे आणि ते अत्तर, सिगारेट तसेच आईस्क्रीम, बेकरीचे पदार्थ आणि मद्ययुक्त पेये यांसारख्या खाद्यपदार्थांसह विविध प्रकारच्या ग्राहक उत्पादनांमध्ये आढळत असे. 
5. आजकाल बाजारात मिळणाऱ्या ९९% व्हॅनिला आईस्क्रीम किंवा फ्लेव्हर्समध्ये लॅबमध्ये तयार केलेले कृत्रिम 'व्हॅनिलिन' (Synthetic Vanillin) किंवा वनस्पतींपासून बनवलेले फ्लेव्हर्स वापरले जातात

 ⛽ बीव्हरच्या गुदग्रंथींमधील तेलामुळे त्यांचे केस जलरोधक राहतात.

• थंड जलीय वातावरणात टिकून राहण्यासाठी, बीव्हर त्यांच्या गुदग्रंथींमध्ये तयार होणाऱ्या तेलावर अवलंबून असतात.
• या तेलामध्ये पाणी-प्रतिरोधक गुणधर्म असतात, जे त्यांच्या शरीराचे आतील थर उबदार आणि कोरडे ठेवतात. 
• बीव्हर दिवसातून अनेक वेळा आपल्या पंजांनी हे तेल आपल्या केसांमध्ये चोळतात. आणि ते या स्वच्छतेच्या बाबतीत खूप काटेकोर असतात — याशिवाय त्यांचे केस जलरोधक राहत नाहीत.

👩‍❤️‍👨 जोडीदार आयुष्यभर एकमेकांसोबत राहतील.

प्राणीजगतात दुर्मिळ असलेले बीव्हर, प्रौढ झाल्यावर दीर्घकाळ टिकणारे सुमारे १०-२० वर्षे टिकू शकणारे जोडीदार निवडणाऱ्या मोजक्या प्रजातींपैकी एक आहेत. 

🐥 बीव्हरची पिल्ले:

• बीव्हरची पिल्ले ज्यांना 'किट' म्हणतात, एका वेळी एक ते सहा जन्माला येतात.
• त्यांचा जन्म डोळे उघडे असतानाच होतो आणि जन्मानंतर लगेचच ते पोहू शकतात. 
• अवघ्या काही महिन्यांतच, ही पिल्ले सहसा आपल्या आई-वडिलांना कुटुंबाचे धरणे आणि निवारे सांभाळण्यास मदत करण्यासाठी तयार होतात, आणि अनेकदा ती मागच्या वर्षीच्या भावंडांसोबत काम करतात. 
• नवीन वसाहत सुरू करण्याच्या संधीसाठी बाहेर पडण्यापूर्वी, तरुण बीव्हर सुमारे २-३ वर्षे आपल्या कुटुंबासोबत राहतात. 

☃️ बर्फातील बीव्हर

1. बर्फातील बीव्हर हे त्यांच्या आई-वडिलांमध्ये आणि भावंडांमध्ये मिळूनमिसळून राहणारे आणि शांतताप्रिय असले तरी, बाहेरच्या लोकांशी ते फारसे जुळवून घेत नाहीत. 
2. बीव्हर आपला प्रदेश राखून ठेवतात, आणि त्यावर ते 'सुगंधाचे ढिगारे' तयार करून आपली खूण करतात.
3. हे ढिगारे म्हणजे चिखल आणि पानांचे ढिगारे असून, त्यावर कॅस्टोरियम आणि मूत्राच्या उग्र वासाच्या मिश्रणाची फवारणी केलेली असते. 
4. जेव्हा एखादा नवीन बीव्हर गंधाच्या ढिगाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करून (किंवा ते चुकवून) आधीच व्यापलेल्या प्रदेशात प्रवेश करतो, तेव्हा वसाहतीतील बीव्हर त्याला चावतात आणि तो निघून जाईपर्यंत त्याचा पाठलाग करतात

┈┉┅━ ❍❀🔘❀❍ ━┅┉┈

┗══╰🧿╯══┛