अन्न साखळीत मानवी हस्तक्षेप नको.

 

अन्न साखळीत हस्तक्षेप नको. 

🔴┈┉❀🏵|🧿|🏵❀┉┈🔴

कुकबुरा पक्षी (Laughing Kookaburra)

सापांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी १९व्या शतकाच्या शेवटी आणि २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला (सुमारे १८९७ ते १९०६ दरम्यान) कुकबुरा पक्षी (Laughing Kookaburra) हे मूळ पूर्व ऑस्ट्रेलियातून पश्चिम ऑस्ट्रेलिया आणि टास्मानिया सारख्या इतर भागांत सोडण्यात आले होते. सापांची संख्या कमी करणे हा मुख्य हेतू असला, तरी या जैव-नियंत्रण (Biological Control) प्रयोगाचे गंभीर पर्यावरणीय तोटे समोर आले.

इतर स्थानिक प्रजातींची शिकार,

कुकबुरा हे केवळ साप खाणारे पक्षी नाहीत, 

तर ते 'सर्वभक्षक शिकारी' (Generalist Predators) आहेत. 

त्यांनी सापांसोबतच तिथले स्थानिक लहान पक्षी (उदा. फिंचेस, ब्लू रेन्स), लहान सरडे, बेडूक आणि सस्तन प्राण्यांची मोठ्या प्रमाणावर शिकार सुरू केली.

घरट्यांवर हल्ले: 

कुकबुरा पक्ष्यांनी स्थानिक पक्ष्यांच्या घरट्यांवर हल्ले करून त्यांची अंडी आणि पिल्ले खाण्यास सुरुवात केली, ज्यामुळे अनेक स्थानिक पक्ष्यांची संख्या धोक्यात आली.

घरातल्या पाळीव पक्ष्यांचे नुकसान: ग्रामीण भागात या पक्ष्यांनी शेतकऱ्यांच्या कोंबड्यांची पिल्ले आणि बदकांची पिल्ले (Domestic Fowl) मारून खाण्यास सुरुवात केल्यामुळे शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले व ते संतप्त झाले.

नैसर्गिक राहण्याच्या जागांसाठी स्पर्धा: कुकबुरा पक्षी झाडांच्या ढोलीमध्ये (Tree Hollows) आपली घरटी बनवतात. यामुळे तिथले स्थानिक पोपट (Parrots) आणि घुबड (Owls) यांना घरटी बनवण्यासाठी जागा मिळेनाशी झाली व त्यांच्यात तीव्र स्पर्धा निर्माण झाली.

'उपद्रवी' (Vermin/Pest) म्हणून घोषित: ज्या भागात कुकबुरा पक्षी बाहेरून सोडले गेले, तिथे त्यांची संख्या प्रचंड वाढली. त्यामुळे स्थानिक परिसंस्थेला (Ecosystem) धोका निर्माण झाल्याने, त्यांना पश्चिम ऑस्ट्रेलिया आणि टास्मानियामध्ये 'उपद्रवी जीव' किंवा परदेशी प्रजाती (Introduced/Feral Pest) मानले जाऊ लागले.थोडक्यात सांगायचे तर, सापांना मारण्यासाठी सोडलेला हा लाफिंग कुकबुरा पक्षी तिथल्या स्थानिक वन्यजीवांसाठी 'भस्मासूर' ठरला.

शिकारी बनणे: ज्या लहान पक्ष्यांनी कुकाबुरासारखा मोठा शिकारी कधी पाहिलाच नव्हता, त्यांची संख्या कमालीची घटली. 

टास्मानियामध्ये तर आता कुकाबुराची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी त्यांना मारण्याची (Cull) वेळ आली आहे.

●~~•❅• 🫐 •❅•~~●

जगातील इतर अशीच उदाहरणे (Invasive Species Examples):

मानवाने एखाद्या समस्येवर उपाय म्हणून किंवा छंदापोटी प्राणी-पक्षी दुसऱ्या जागी सोडले आणि नंतर ते तिथले खलनायक बनले, अशी जगात अनेक उदाहरणे आहेत:

┈┉┅━ ❍❀🔘❀❍ ━┅┉┈

१. ऑस्ट्रेलियातील 'केन टोड' (Cane Toad) - बेडूकगोष्ट: 

१९३५ मध्ये ऑस्ट्रेलियातील ऊसाच्या पिकांवरील किड्यांचा (Beetles) नाश करण्यासाठी हवाईवरून 'केन टोड' नावाचे मोठे बेडूक आणून सोडण्यात आले.

तोटा: 

• केन टोड या बेडकांनी किडे खाण्याऐवजी तिथले इतर स्थानिक जीव खाणे सुरू केले. 
• सर्वात भयंकर गोष्ट म्हणजे हे बेडूक प्रचंड विषारी आहेत. 
• त्यांना खाल्ल्यामुळे ऑस्ट्रेलियातील मूळचे साप, मगरी आणि पाळीव कुत्रे मोठ्या संख्येने मरू लागले.

┈┉━ *❍❀🧿❀❍* ━┉┈

२. कॅरिबियन समुद्रातील 'लायनफिश' (Lionfish)गोष्ट: 

लायनफिश ही दिसायला सुंदर असलेली माशाची प्रजाती मूळची प्रशांत महासागरातील (Pacific Ocean) आहे. 

लोकांनी लायनफिश पाळण्यासाठी अटलांटिक आणि कॅरिबियन समुद्राच्या भागात आणली, जिथून ती समुद्रात सुटली.

तोटा: 

लायनफिश अत्यंत खादाड आहे. 

कॅरिबियन समुद्रात तिचा कोणताही नैसर्गिक शिकारी (Predator) नसल्यामुळे तिने तिथल्या प्रवाळ बेटांमधील (Coral Reefs) ७9% स्थानिक लहान माशांचा फडशा पाडला, ज्यामुळे तिथली सागरी परिसंस्था धोक्यात आली आहे.

➖♾️⭕🔘⭕♾️➖

३. अमेरिकेतील 'एशियन कार्प' (Asian Carp) - मासा: 

१९७० च्या दशकात अमेरिकेतील शैवाल (Algae) आणि सांडपाणी स्वच्छ करण्यासाठी आशियातून 'कार्प' मासे आणून तिथल्या तलावांत सोडले गेले.

तोटा: 

1. महापुराच्या वेळी एशियन कार्प मासे मिसिसिपी नदीत पसरले. 
2. एशियन कार्प मासे खूप वेगाने वाढतात आणि इतर स्थानिक माशांचे अन्न फस्त करतात. 
3. तसेच, बोटीच्या आवाजाने हे मोठे मासे पाण्यातून उंच उड्या मारतात, ज्यामुळे बोटीतील पर्यटकांना गंभीर दुखापत होते.

✺༺☬༒☬༻✺

४. न्यूझीलंडमधील 'स्टोट' (Stout/Weasel) - 

मुंगूस सारखा प्राणी: 

न्यूझीलंडमध्ये मानवाने आणलेल्या सशांची संख्या खूप वाढली होती. 

त्या सशांना मारण्यासाठी युरोपमधून 'स्टोट' हा हिंस्त्र प्राणी आणला गेला.

तोटा: 

• स्टोटने सशांना मारण्याऐवजी न्यूझीलंडमधील उडू न शकणाऱ्या अत्यंत दुर्मिळ 'किवी' (Kiwi) आणि इतर पक्ष्यांची व त्यांच्या अंड्यांची शिकार सुरू केली. 
• आज किवी पक्षी नामशेष होण्याच्या मार्गावर असण्याचे हे मोठे कारण आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, निसर्गाने प्रत्येक प्राण्याला एका विशिष्ट जागी आणि अन्नसाखळीत ठेवले आहे. मानवाने त्यात हस्तक्षेप करून प्राण्यांना चुकीच्या जागी सोडल्यास तिथला नैसर्गिक समतोल पूर्णपणे बिघडतो.

 ┗══╰🧿╯══┛

❀꧁✧꧂❀